EPD

Een EPD (Environmental Product Declaration) is een gestandaardiseerd en door derden geverifieerd document dat de milieu-impact van een product over de hele levenscyclus weergeeft, zoals broeikasgasemissies, energieverbruik en grondstoffengebruik. De cijfers zijn gebaseerd op een levenscyclusanalyse volgens gemeenschappelijke regels voor de productgroep. Een EPD zegt niet of een product "milieuvriendelijk" is, alleen welke cijfers het heeft.

In het Nederlands heet het een milieuproductverklaring, een van de soorten verklaringen die je bij overheidsopdrachten tegenkomt. Anders dan een milieukeurmerk geeft een EPD geen goedkeuring, maar cijfers die je kunt vergelijken en kunt gebruiken in een CO₂-footprint.

Hoe werkt een EPD?

Een EPD wordt opgesteld volgens ISO 14025, de norm voor type III-milieuverklaringen. Voor bouwproducten geldt daarnaast EN 15804+A2. De berekening zelf is een levenscyclusanalyse (LCA) volgens ISO 14040 en 14044, uitgevoerd volgens productcategorieregels (PCR) die ervoor zorgen dat vergelijkbare producten op dezelfde manier worden berekend.

Het getal dat je in aanbestedingen het vaakst ziet, is de GWP (Global Warming Potential): broeikasgasemissies in kg CO₂e per gedeclareerde eenheid. De levenscyclus is opgedeeld in modules. A1–A3 is productie, A4 transport naar de bouwplaats en A5 de bouw. De modules B, C en D gaan over gebruik, einde levensduur en hergebruik.

Een onafhankelijke verificateur controleert de EPD voordat een programma-operator hem publiceert. In Nederland is dat Stichting MRPI, die MRPI-EPD's uitgeeft op basis van EN 15804. Let op: publicatie via MRPI betekent niet automatisch opname in de Nationale Milieudatabase (NMD), die nodig is voor de wettelijke milieuprestatieberekening van gebouwen. Een EPD is doorgaans vijf jaar geldig.

Aanbestedende diensten kunnen EPD's op drie manieren gebruiken bij klimaat- en milieuoverwegingen:

• Als minimumeis in het programma van eisen: Bijvoorbeeld "maximaal X kg CO₂e per m³ beton", aangetoond met een EPD.
• Als gunningscriterium: De laagste GWP onder vergelijkbare producten scoort het best.
• Als databron voor gebouwberekeningen: De milieuprestatieberekening (MPG) en LCA's volgens EN 15978 putten uit EPD-gegevens.

Eisen aan EPD's moeten proportioneel zijn, en de aanbestedende dienst moet gelijkwaardig bewijs accepteren. Let ook op het verschil met een keurmerk: milieukeurmerken zoals het EU Ecolabel zijn type I volgens ISO 14024 en geven alleen "voldoet" of "voldoet niet" tegenover vaste criteria. Een EPD is type III en geeft kwantitatieve cijfers om te vergelijken.

Een voorbeeld: een betonproducent levert aan een nieuwe gemeentelijke school waarvoor de aanbesteding CO₂-arm beton eist. De producent legt een projectspecifieke EPD over waaruit blijkt dat de GWP voor A1–A3 onder de grenswaarde van de aanbestedende dienst ligt. De cijfers gaan rechtstreeks de berekening van de aannemer voor het gebouw in. Lever je aan een bouwproject in Noorwegen, dan is daar EPD-Norge de programma-operator en volgt de berekening TEK17 § 17-1.

Waarom is een EPD belangrijk voor jou als leverancier?

Zonder EPD kun je de klimaatcijfers van je product niet onderbouwen. Je klant moet dan vaak met generieke waarden rekenen, en die liggen meestal hoger dan de cijfers van je werkelijke product. Een goede EPD kan jou en de aannemer aan wie je levert dus een betere score opleveren.

Een EPD is bovendien herbruikbaar: heb je hem eenmaal, dan gebruik je hem in alle aanbestedingen tijdens de geldigheidsduur. Tools zoals Cobrief helpen je te zien welke aanbestedingen een EPD eisen of broeikasgasemissies laten meewegen, zodat je weet wat je klaar moet hebben.

Veelgestelde vragen

Is een EPD hetzelfde als een milieukeurmerk?

Nee. Een milieukeurmerk laat zien dat een product aan bepaalde eisen voldoet. Een EPD geeft alleen de cijfers, zonder te zeggen of ze goed of slecht zijn.

Hoe lang is een EPD geldig?

Doorgaans vijf jaar. Worden de milieu-indicatoren in die periode aanzienlijk slechter, dan moet de EPD worden bijgewerkt.

Mogen we een branche-EPD gebruiken?

Vaak wel. Veel aanbestedende diensten accepteren branche-EPD's. Een productspecifieke EPD geeft toch nauwkeurigere cijfers, en vaak lagere.

Kortom: een EPD is de CO₂-footprint van een product op papier. Hij geeft de aanbestedende dienst cijfers om te vergelijken en jou bewijs om mee te concurreren.