klimaat- en milieuoverwegingen

Klimaat- en milieuoverwegingen verwijzen naar de verplichting van aanbestedende diensten om bij overheidsopdrachten rekening te houden met klimaat- en milieueffecten. EU-Richtlijn 2014/24/EU biedt de mogelijkheid om milieuaspecten te integreren in het gehele aanbestedingsproces, en de Nederlandse Aanbestedingswet 2012 moedigt duurzaam inkopen actief aan via het beleidskader Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI).

Hoe werken klimaat- en milieuoverwegingen?

EU-Richtlijn 2014/24/EU staat aanbestedende diensten toe om milieuoverwegingen te integreren in technische specificaties, gunningscriteria en contractvoorwaarden. De richtlijn introduceerde ook levenscycluskostenberekeningen voor het beoordelen van milieukosten over de gehele looptijd. In Nederland wordt duurzaam inkopen gestimuleerd via het MVI-beleidskader en de Gids Proportionaliteit.

Op Europees niveau blijft groen inkopen formeel vrijwillig, maar de praktijk verschuift richting strengere eisen. De Europese Commissie heeft voorstellen gedaan voor verplichte groene minimumcriteria voor bepaalde productgroepen, en verschillende lidstaten hanteren al ambitieuzere nationale doelstellingen.

Uitzonderingen en flexibiliteit

De EU-richtlijn biedt flexibiliteit in de toepassing van milieuoverwegingen:

• Technische specificaties: Milieueisen kunnen als absolute minimumeisen in de aanbestedingsstukken worden opgenomen, in plaats van als gunningscriterium
• Verwaarloosbare impact: Bij opdrachten die naar hun aard een verwaarloosbare klimaat- en milieu-impact hebben, kan worden afgezien van specifieke milieucriteria
• Motiveringsplicht: Afwijkingen van het duurzaamheidsbeleid vereisen een deugdelijke motivering in de aanbestedingsdocumenten, een "pas toe of leg uit"-principe

Hulpmiddelen zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om aanbestedingen te identificeren waarin klimaat- en milieuoverwegingen een belangrijke rol spelen, zodat zij hun inschrijving kunnen afstemmen op de gunningscriteria.

Klimaat- en milieuoverwegingen verschuiven in heel Europa van vrijwillige goede praktijk naar bindende verplichtingen. De EU herziet momenteel haar aanbestedingsrichtlijnen, wat kan leiden tot verplichte groene inkoopvereisten voor alle lidstaten. Nederland loopt voorop met het MVI-beleidskader en ambitieuze doelstellingen voor klimaatneutraal en circulair inkopen. Zie voor meer achtergrondinformatie het artikel over groene overheidsopdrachten.