Wat is een
innovatieprocedure
Ook bekend als: innovation procedure
Een innovatieprocedure is een van de drie hoofdprocedures in het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuwe aanbestedingsverordening (COM(2026) 590), gepresenteerd op 9 september 2026. Ze wordt gebruikt wanneer de aanbestedende dienst een probleem heeft zonder bekende oplossing, en de winnaar de oplossing onderweg moet ontwikkelen. Het is een voorstel, geen vastgestelde wetgeving.
Hoe werkt een innovatieprocedure?
De regels staan in artikel 31, lid 2, en de artikelen 41 tot en met 45. De procedure kan worden gebruikt wanneer de aanbestedende dienst een "maatschappelijke uitdaging" moet oplossen (societal challenge, artikel 6, punt 23) en geen bestaande oplossing heeft gevonden die past.
De procedure heeft vijf fasen (artikel 41):
- De aanbestedende dienst beschrijft de uitdaging en stelt een waarderingskader op met een minimumscore.
- De opdracht wordt aangekondigd.
- De aanbestedende dienst selecteert oplossingsvoorstellen.
- De oplossingen worden getest, gevalideerd en beoordeeld.
- De opdracht wordt gegund.
Vóór de aankondiging moet de aanbestedende dienst minstens twee maanden een marktdialoog voeren (artikel 42). De aankondiging moet de verwachte volumes vermelden en hoe de intellectuele-eigendomsrechten worden verdeeld. De selectie gebeurt in twee stappen (artikel 43): eerst uitsluiting en minimumeisen, daarna een beoordeling van innovatiepotentieel, haalbaarheid en schaalbaarheid.
De test- en validatiefase mag maximaal twee jaar duren, met betaling per mijlpaal (artikel 44). Leveranciers die een positief besluit krijgen, kunnen de opdracht rechtstreeks gegund krijgen, tot vijf jaar nadat het besluit is gepubliceerd (artikel 45). Volgens de Commissie blijven de intellectuele-eigendomsrechten in de regel bij wie de oplossing heeft ontwikkeld.
De procedure lijkt op het huidige innovatiepartnerschap en op precommerciële inkoop. Zuivere onderzoeks- en ontwikkelingsdiensten blijven uitgezonderd (artikel 79). Voor de aankoop van kant-en-klare oplossingen ligt de open procedure meer voor de hand.
Wat betekent dit voor u als leverancier?
Als het voorstel wordt aangenomen, krijgt u een duidelijkere weg van idee naar opdracht bij inkoop van innovatie. U wordt tijdens de testfase betaald, weet vooraf om welke volumes het gaat en behoudt in de regel de rechten op wat u ontwikkelt. Doe mee aan de marktdialoog: die is verplicht en duurt minstens twee maanden, dus daar kunt u invloed uitoefenen op hoe de uitdaging wordt beschreven. Tools zoals Cobrief helpen u zulke dialogen vroeg op te merken.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat dit gelden?
Nog niet. Het voorstel wordt behandeld door het Europees Parlement en de Raad. De verordening is van toepassing twee jaar na de inwerkingtreding (artikel 149), realistisch gezien op zijn vroegst in 2029. Ze geldt dan rechtstreeks in Nederland, zonder omzetting in de Aanbestedingswet 2012. Voor de EER-EVA-staten, zoals Noorwegen, komt de opname in de EER-overeenkomst daar nog bij.
Van wie is wat er wordt ontwikkeld?
Volgens de Commissie blijven de intellectuele-eigendomsrechten in de regel bij de ontwikkelaars. De verdeling moet in de aankondiging staan.
Wat gebeurt er als de oplossing de test niet doorstaat?
Dan krijgt u de opdracht niet. Alleen leveranciers met een positief besluit na de test- en validatiefase kunnen de opdracht rechtstreeks gegund krijgen. De testfase zelf wordt per mijlpaal betaald (artikel 44).
Kortom: de innovatieprocedure is bedoeld voor problemen zonder kant-en-klare oplossing. Ze combineert dialoog, ontwikkeling, testen en inkoop in één procedure, met betaling onderweg en de rechten in de regel bij de ontwikkelaar.