inkoop van innovatie

Inkoop van innovatie is wanneer een aanbestedende dienst een oplossing nodig heeft die nog niet op de markt bestaat en samen met leveranciers werkt om deze te ontwikkelen. Het verschilt van het inkopen van bestaande innovatieve producten (de meest voorkomende vorm van innovatiegericht inkopen) doordat inkoop van innovatie onderzoek en ontwikkeling (R&D) vereist om iets nieuws te creëren.

Hoe werkt inkoop van innovatie?

Het proces begint wanneer een aanbestedende dienst een behoefte identificeert die niet kan worden vervuld door beschikbare producten of diensten. In plaats van een gedetailleerd programma van eisen te schrijven voor een bekende oplossing, beschrijft de opdrachtgever het probleem dat moet worden opgelost. Vervolgens wordt een geschikte procedure gekozen om de oplossing samen met leveranciers te ontwikkelen:

• Innovatiepartnerschap: Ontwikkeling en aankoop onder één contract, conform artikel 31 van Richtlijn 2014/24/EU, geïmplementeerd in de Aanbestedingswet 2012. Voor gevallen die aanzienlijke R&D en nauwe samenwerking tussen opdrachtgever en leverancier vereisen.
• Pre-commerciële inkoop (PCI): Meerdere leveranciers ontwikkelen parallel concurrerende oplossingen. Aankoop vindt plaats via een afzonderlijke aanbesteding achteraf. Valt buiten de aanbestedingsrichtlijnen omdat het alleen R&D-diensten betreft.
• Prijsvraag: Geschikt wanneer het ontwerp van de oplossing de kernbehoefte is, zonder uitgebreide R&D.
• Concurrentiegerichte dialoog: Werkt goed wanneer de opdrachtgever een gedefinieerde behoefte heeft maar marktinput nodig heeft over hoe daaraan te voldoen.

De keuze hangt af van hoeveel R&D nodig is en of de opdrachtgever ontwikkeling en aankoop wil combineren of gescheiden wil houden.

Waarom is inkoop van innovatie belangrijk?

EU-lidstaten besteden circa 14% van het BBP aan overheidsopdrachten, maar slechts een klein deel gaat naar het ontwikkelen van werkelijk nieuwe oplossingen. De Europese Commissie heeft inkoop van innovatie aangemerkt als strategisch instrument voor het verbeteren van publieke dienstverlening en het aanpakken van grote maatschappelijke uitdagingen. PIANOo, het Expertisecentrum Aanbesteden, biedt uitgebreide informatie en begeleiding voor aanbestedende diensten die innovatie willen stimuleren.

Een grondige marktconsultatie vroeg in het proces helpt opdrachtgevers te begrijpen wat de markt kan bieden. Tools zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om deze kansen te ontdekken en te beoordelen of ze aansluiten bij hun capaciteiten.

Inkoop van innovatie vergt meer voorbereiding dan het kopen van kant-en-klare oplossingen, maar het stelt overheden in staat om geheel nieuwe benaderingen te ontwikkelen voor complexe uitdagingen, en creëert nieuwe markten voor innovatieve bedrijven.