Wat zijn
hoog-risicoproducten
Ook bekend als: hoog-risico-inkopen
Hoog-risicoproducten zijn goederen waarvoor uitgebreide documentatie bestaat van systematische schendingen van fundamentele mensenrechten en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden in de toeleveringsketen. Bij overheidsopdrachten worden aanbestedende diensten in de EU/EER steeds vaker verplicht dergelijke producten te identificeren en specifieke eisen te stellen om het risico op mensenrechtenschendingen te beperken.
Hoe worden hoog-risicoproducten geïdentificeerd?
Het concept is geworteld in internationale kaders, met name de ILO-kernverdragen, de VN-richtsnoeren voor bedrijfsleven en mensenrechten en de OESO-richtlijnen voor verantwoord ondernemen. Producten worden als hoog-risico beschouwd wanneer hun toeleveringsketens gedocumenteerde patronen vertonen van dwangarbeid, kinderarbeid, discriminatie of onderdrukking van vakbondsrechten.
Veelvoorkomende hoog-risicoproductcategorieën zijn:
- Textiel, kleding en schoeisel: arbeidsuitbuiting in productiehubs in Azië
- ICT en elektronica: conflictmineralen en slechte arbeidsomstandigheden bij grondstoffenwinning
- Bouwmaterialen: gedocumenteerde schendingen bij mijnbouw en productie
- Voedsel en landbouwproducten: dwang- en kinderarbeid in landbouw en verwerking
- Chemicaliën, medische hulpmiddelen, kantoorbenodigdheden en sportartikelen
Op EU-niveau identificeert de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) vergelijkbare hoog-risicosectoren voor verplichte zorgvuldigheid. Certificeringsschema's zoals Fairtrade, FSC, GOTS, Rainforest Alliance en TCO Certified kunnen dienen als bewijs van naleving.
Eisen en contractvoorwaarden
Bij de inkoop van hoog-risicoproducten dienen aanbestedende diensten contractclausules op te nemen die leveranciers en onderaannemers verplichten te waarborgen dat goederen worden geproduceerd in overeenstemming met de ILO-kernverdragen en relevante nationale arbeidswetgeving. Van leveranciers wordt verwacht dat zij zorgvuldigheidsevaluaties uitvoeren conform de OESO-richtlijnen.
Vroegtijdige marktbetrokkenheid wordt aanbevolen zodat leveranciers zich op deze eisen kunnen voorbereiden. Tools zoals Cobrief kunnen inschrijvers helpen om aanbestedingen te identificeren waarin eisen aan hoog-risicoproducten centraal staan, zodat zij conforme inschrijvingen kunnen voorbereiden.
Hoog-risicoproducten vormen een kernthema binnen maatschappelijk verantwoord inkopen. Door hoog-risico-inkopen in kaart te brengen en gerichte eisen te stellen, kunnen publieke inkopers fatsoenlijke arbeidsomstandigheden wereldwijd bevorderen met behoud van eerlijke concurrentie.