Wat is de
hoog-risicolijst
Ook bekend als: hoog-risicoproductenlijst
Een hoog-risicolijst is een beleidsmatig instrument dat productcategorieën identificeert met systematisch gedocumenteerd hoog risico op mensenrechtenschendingen in mondiale toeleveringsketens. Dergelijke lijsten dienen als praktische leidraad voor aanbestedende diensten bij het uitvoeren van maatschappelijk verantwoord inkopen.
Hoe werkt een hoog-risicolijst?
De lijst bestrijkt de gehele waardeketen, van grondstoffenwinning tot eindproduct, en omvat doorgaans productcategorieën als werkkleding en textiel, voertuigen, bouwmaterialen, ICT-producten, chemicaliën, conflictmineralen, kantoorbenodigdheden, speelgoed en sportartikelen, voedingsmiddelen en medische hulpmiddelen. Risicobeoordelingen zijn gebaseerd op documentatie van de ILO en VN over schendingen van ILO-kernverdragen, het VN-Kinderrechtenverdrag en nationale arbeidswetgeving in productielanden.
In de EU vormt de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) het kader voor vergelijkbare identificatie van hoog-risicosectoren, waaronder landbouw, kleding en ICT-productie. In Nederland onderhoud het Ministerie van Binnenlandse Zaken via PIANOo richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord inkopen, waarin risico-inventarisatie een centraal element is.
Wanneer een product binnen een hoog-risicocategorie valt, wordt aanbevolen ethische contractvoorwaarden op te nemen die leveranciers en onderaannemers verplichten tot het uitvoeren van zorgvuldigheidsevaluaties conform de OESO-richtlijnen en de VN-richtsnoeren voor bedrijfsleven en mensenrechten (UNGP).
Belangrijke elementen voor leveranciers
- Ethische contractvoorwaarden: Gestandaardiseerde voorwaarden voor hoog-risico-inkopen zijn ontwikkeld op nationaal en internationaal niveau
- Certificering: Leveranciers kunnen naleving aantonen via keurmerken zoals Fairtrade, FSC, GOTS of TCO Certified
- Contractmonitoring: Aanbestedende diensten volgen op via eigenverklaringen, documentcontrole en waar nodig fabrieksaudits
- Richtinggevend, niet uitputtend: De lijst is een startpunt; organisaties moeten ook zelfstandige beoordelingen uitvoeren
Tools zoals Cobrief kunnen inschrijvers helpen om aanbestedingen te identificeren met eisen op het gebied van sociale verantwoordelijkheid.
De hoog-risicolijst biedt publieke inkopers een concreet kader om mensenrechtenrisico's te adresseren en te waarborgen dat overheidsmiddelen niet worden besteed aan productie die gepaard gaat met dwangarbeid, kinderarbeid of andere ernstige schendingen.