sociaal keurmerk

Een sociaal keurmerk is een onafhankelijk certificeringssysteem dat verifieert dat goederen zijn geproduceerd onder fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en in overeenstemming met fundamentele arbeidsnormen. Deze keurmerken zijn doorgaans verankerd in de kernverdragen van de ILO en worden geaudit door onafhankelijke certificeringsinstanties. Bekende voorbeelden zijn Fairtrade, Rainforest Alliance en UTZ.

Hoe werkt een sociaal keurmerk?

Artikel 43 van EU-Richtlijn 2014/24/EU staat aanbestedende diensten toe om een specifiek keurmerk te eisen als bewijs dat werken, leveringen of diensten aan bepaalde sociale, milieu- of andere kenmerken voldoen. Dit betekent dat publieke inkopers sociale keurmerken kunnen gebruiken als documentatiemiddel bij het stellen van eisen voor sociale inkoop.

Een aanbestedende dienst die koffie of textiel inkoopt kan bijvoorbeeld eisen dat de producten een Fairtrade-certificaat of gelijkwaardig sociaal keurmerk dragen. De eis kan worden opgenomen in de functionele specificatie, worden gebruikt als gunningscriterium of als contractvoorwaarde worden gesteld.

Om een keurmerkeis rechtmatig te stellen, moet het keurmerksysteem voldoen aan de voorwaarden van artikel 43:

• De keurmerkeisen moeten verband houden met het voorwerp van de opdracht
• De criteria moeten verifieerbaar en niet-discriminerend zijn
• Het keurmerk moet tot stand zijn gekomen via een open en transparante procedure
• De certificering moet worden uitgevoerd door een onafhankelijke derde partij

Gelijkwaardige keurmerken accepteren

Aanbestedende diensten zijn verplicht andere keurmerken te accepteren die bevestigen dat aan gelijkwaardige eisen wordt voldaan. Inschrijvers zonder het gespecificeerde keurmerk kunnen ook op andere wijze bewijs leveren (zoals testrapporten of een technisch dossier) dat aan de eisen wordt voldaan. Dit waarborgt gelijke behandeling en voorkomt dat één enkel certificeringssysteem een poortwachter wordt voor toegang tot overheidsopdrachten.

Hulpmiddelen zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om aanbestedingen te identificeren waarbij sociale keurmerken als eis of gunningscriterium gelden, zodat zij hun documentatie tijdig kunnen voorbereiden.

Samenvatting

Sociale keurmerken bieden publieke inkopers een efficiënte manier om sociale eisen te stellen en te verifiëren zonder eigen auditmechanismen voor de gehele toeleveringsketen op te hoeven bouwen. Het Max Havelaar-arrest van het Hof van Justitie van de EU (C-368/10) en artikel 43 van Richtlijn 2014/24/EU hebben een duidelijke rechtsgrondslag geschapen voor het gebruik van sociale keurmerken bij overheidsopdrachten, mits aan de voorwaarden van transparantie, gelijke toegang en non-discriminatie is voldaan.