Wat is een
landelijke cao
Ook bekend als: collectieve arbeidsovereenkomst, sectorale cao, branche-cao
Een landelijke cao (collectieve arbeidsovereenkomst) is een overeenkomst tussen werkgevers- en werknemersorganisaties die de loons- en arbeidsvoorwaarden regelt voor een gehele sector of bedrijfstak. Bij overheidsopdrachten spelen cao's een centrale rol: aanbestedende diensten moeten waarborgen dat leveranciers hun werknemers conform de geldende cao-voorwaarden behandelen.
Hoe werken cao's bij aanbestedingen?
In Nederland kennen we het systeem van algemeen verbindend verklaarde cao's: wanneer de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een cao algemeen verbindend verklaart (avv), gelden de bepalingen voor alle werkgevers en werknemers in de betreffende sector, ook de niet-georganiseerden. Dit is vergelijkbaar met het Noorse systeem van allmenngjøring.
Bij aanbestedingen stelt de aanbestedende dienst contractuele eisen om te waarborgen dat werknemers die bij de uitvoering van de opdracht betrokken zijn, conform de toepasselijke cao worden betaald. Dit omvat bepalingen over:
- Minimumloon en overwerktoeslag
- Ploegentoeslag en onregelmatigheidstoeslag
- Vergoedingen voor reis- en verblijfkosten
- Arbeidstijden en verlof
De leverancier mag niet selectief bepalingen uit verschillende cao's combineren, maar moet één toepasselijke cao integraal toepassen.
Europese context
Op EU-niveau garandeert de Detacheringsrichtlijn (96/71/EG, herzien in 2018/957/EU) dat gedetacheerde werknemers recht hebben op de kernarbeidsvoorwaarden van het gastland, inclusief avv-verklaarde cao-bepalingen. Dit beschermt tegen sociale dumping bij grensoverschrijdende dienstverlening.
Nederland heeft ruim 600 cao's, waarvan er op elk moment ongeveer 75 tot 100 algemeen verbindend zijn verklaard, in sectoren als bouw, schoonmaak, transport en beveiliging. Tools zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om inzicht te krijgen in de arbeidsvoorwaardeneisen die gelden in verschillende aanbestedingsstukken.
Documentatie en naleving
Leveranciers en onderaannemers moeten op verzoek kunnen aantonen dat zij voldoen aan de loons- en arbeidsvoorwaardenverplichtingen. De naleving van cao-voorwaarden is een centraal onderdeel van de maatschappelijke verantwoordelijkheidseisen bij overheidsopdrachten en draagt bij aan een eerlijke en verantwoorde arbeidsmarkt.