leerlingclausule

Een leerlingclausule is een contractuele eis die aanbestedende diensten stellen aan leveranciers om leerlingen in te zetten bij de uitvoering van een overheidsopdracht. Het doel is om voldoende leerwerkplekken te garanderen voor studenten in het beroepsonderwijs en om een eerlijke arbeidsmarkt te bevorderen.

Hoe werkt de leerlingclausule?

In Nederland wordt de leerlingclausule vaak ingezet als onderdeel van social return-verplichtingen bij aanbestedingen. De aanbestedende dienst kan in de aanbestedingsstukken eisen dat de leverancier leerlingen of stagiairs inzet voor een bepaald percentage van de contractwaarde of arbeidsuren.

Typische voorwaarden voor de toepassing van een leerlingclausule zijn:

• Het contract moet betrekking hebben op werkzaamheden waarvoor vakmensen met een relevant beroepsdiploma worden ingezet
• De eis moet proportioneel zijn in verhouding tot de omvang en duur van het contract
• De leverancier moet aantoonbaar verbonden zijn aan een erkend leerbedrijf (BBL- of BOL-traject)

EU-context en lidstaten

De Europese aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU biedt lidstaten de ruimte om sociale voorwaarden te stellen bij overheidsopdrachten, waaronder eisen rondom vakopleiding en leerlingplaatsen. In Nederland worden deze eisen vaak gecombineerd met bredere social return-bepalingen. In België kent men vergelijkbare clausules via sociale economie-bepalingen.

Andere EU-lidstaten, zoals Duitsland en Frankrijk, hebben eveneens wettelijke kaders om leerlingplaatsen te bevorderen via overheidsinkoop. De invulling verschilt per land, maar het onderliggende doel (het stimuleren van vakopleiding via de inkoopkracht van de overheid) is breed gedragen.

Buitenlandse leveranciers kunnen aan de eis voldoen door leerlingen in te zetten via een erkend opleidingsprogramma in hun thuisland. De hoofdaannemer kan de verplichting ook vervullen via onderaannemers.

Belang voor leveranciers

Tools zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om aanbestedingen te signaleren waarin leerlingclausules van toepassing zijn, zodat de personeelsplanning tijdig kan worden afgestemd.

De leerlingclausule heeft bijgedragen aan meer leerwerkplekken in de private sector, al blijft naleving en controle een aandachtspunt. Door leerlingverplichtingen op te nemen in overheidsopdrachten krijgen bedrijven die investeren in vakopleiding een concurrentievoordeel bij overheidsopdrachten.