Wat zijn de
ILO-kernverdragen
Ook bekend als: fundamentele ILO-verdragen, ILO-basisverdragen
De ILO-kernverdragen zijn tien internationale verdragen die zijn aangenomen door de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en die minimumnormen vaststellen voor werknemersrechten wereldwijd. Ze bestrijken vrijheid van vereniging, het verbod op dwangarbeid, de afschaffing van kinderarbeid, de uitbanning van discriminatie, en arbeidsveiligheid en gezondheid. Bij overheidsopdrachten vormen deze verdragen het fundament voor maatschappelijk verantwoord inkopen en mensenrechten-zorgvuldigheid in toeleveringsketens.
Hoe werken de ILO-kernverdragen bij aanbestedingen?
EU-Richtlijn 2014/24/EU verwijst expliciet naar de ILO-kernverdragen in Artikel 18, lid 2, en Bijlage X. Aanbestedende diensten moeten waarborgen dat ondernemers bij de uitvoering van overheidsopdrachten voldoen aan sociale en arbeidsrechtelijke verplichtingen die voortvloeien uit deze verdragen. Schendingen kunnen leiden tot afwijzing van een inschrijving of volledige uitsluiting van de procedure.
In de praktijk nemen aanbestedende diensten sociale clausules op in hun aanbestedingsstukken die leveranciers en onderaannemers verplichten naleving in de gehele toeleveringsketen aan te tonen, met name voor hoog-risicocategorieën zoals textiel, ICT-apparatuur en bouwmaterialen.
De tien kernverdragen
De verdragen zijn onderverdeeld in vijf categorieën:
- Vrijheid van vereniging: Nr. 87 (vrijheid van vereniging) en nr. 98 (collectief onderhandelen)
- Dwangarbeid: Nr. 29 (verbod op dwangarbeid) en nr. 105 (afschaffing van dwangarbeid)
- Kinderarbeid: Nr. 138 (minimumleeftijd voor tewerkstelling) en nr. 182 (ergste vormen van kinderarbeid)
- Discriminatie: Nr. 100 (gelijke beloning) en nr. 111 (discriminatie in arbeid en beroep)
- Arbeidsveiligheid en gezondheid: Nr. 155 (arbeidsveiligheid) en nr. 187 (promotioneel kader), in 2022 toegevoegd als kernverdragen
Ernstige schendingen zoals dwangarbeid of kinderarbeid vormen verplichte uitsluitingsgronden op grond van Artikel 57, lid 1, onder f), van Richtlijn 2014/24/EU. Nederland heeft alle tien verdragen geratificeerd, en de Aanbestedingswet 2012 biedt het nationale kader voor handhaving. Tools zoals Cobrief kunnen inschrijvers helpen om aanbestedingen te identificeren met ethische en mensenrechteneisen.
De ILO-kernverdragen vormen de brug tussen internationale arbeidsnormen en aanbestedingspraktijk in de EU/EER. Samen met instrumenten als de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) en nationale wetgeving waarborgen zij dat de koopkracht van de overheid bijdraagt aan fatsoenlijke arbeidsomstandigheden in mondiale toeleveringsketens.