circulaire inkoop

Circulaire inkoop betekent dat aanbestedende diensten principes van de circulaire economie integreren in hun inkoopproces: producten en materialen zo lang mogelijk in gebruik houden in plaats van het lineaire "nemen, maken, weggooien"-model te volgen. De Europese Commissie definieert het als het aanbesteden van werken, leveringen of diensten die bijdragen aan gesloten energie- en materiaalkringlopen binnen toeleveringsketens, met zo min mogelijk afval gedurende de gehele levenscyclus.

Hoe werkt circulaire inkoop?

Circulaire inkoop volgt de afvalhiërarchie, die afvalpreventie prioriteert boven afvalverwerking. In de praktijk betekent dit dat aanbestedende diensten circulaire alternatieven overwegen in elke fase van het inkoopproces, van behoefteanalyse tot contractbeheer.

Een praktisch voorbeeld: in plaats van nieuw kantoormeubilair te kopen kan een overheidsorganisatie opgeknapte meubels aanschaffen of een product-als-dienst-contract aangaan waarbij de leverancier eigenaar blijft en verantwoordelijk is voor onderhoud, reparatie en retourname aan het einde van de levensduur. Dit geeft leveranciers een directe prikkel om te ontwerpen voor duurzaamheid.

Circulaire eisen kunnen worden opgenomen als gunningscriteria, in de functionele specificatie of als contractvoorwaarden. Op grond van EU-Richtlijn 2014/24/EU kunnen levenscycluskostenberekeningen worden ingezet om de totale kosten van circulaire oplossingen zichtbaar te maken ten opzichte van lineaire alternatieven.

Belangrijke principes

• Afvalpreventie: Beoordeel of de behoefte kan worden vervuld zonder nieuwe aanschaf, door hergebruik, reparatie of delen
• Verlengde levensduur: Vraag om producten die zijn ontworpen voor duurzaamheid, repareerbaarheid en upgradbaarheid
• Gesloten materiaalkringlopen: Geef prioriteit aan gerecycled of recyclebaar materiaal en eis retourregelingen van de leverancier
• Marktconsultatie: Gebruik een marktconsultatie om te verkennen welke circulaire oplossingen de markt kan bieden
• Levenscyclusperspectief: Beoordeel de totale kosten over de gehele levenscyclus van het product, niet alleen de aanschafprijs

Hulpmiddelen zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om aanbestedingen te vinden waarin circulaire criteria worden meegewogen, zodat zij hun inschrijving kunnen afstemmen op de eisen van de aanbestedende dienst.

Circulaire inkoop neemt een steeds centralere plaats in binnen het Europese inkoopbeleid, ondersteund door de Europese Green Deal en Richtlijn 2014/24/EU. Waar groene overheidsopdrachten zich breed richten op het verminderen van milieubelasting, concentreert circulaire inkoop zich specifiek op het zo lang mogelijk in de kringloop houden van grondstoffen. In Nederland wordt circulair inkopen gestimuleerd via het programma Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) en de ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn.