levenscyclus

Levenscyclus in overheidsopdrachten beschrijft alle fasen die een product, dienst of werk doorloopt, van grondstofwinning en productie, via transport, gebruik en onderhoud, tot afdanking of sloop. Het begrip is essentieel omdat het de aanbestedende dienst dwingt om verder te kijken dan het moment van inkoop en de totaliteit van wat wordt aangeschaft te beoordelen.

Hoe werkt het levenscyclusperspectief?

EU-richtlijn 2014/24/EU definieert levenscyclus in artikel 2 als "alle opeenvolgende en/of onderling samenhangende fasen, met inbegrip van de benodigde research en ontwikkeling, productie, verhandeling en de voorwaarden daarvoor, vervoer, gebruik, onderhoud, verwerving en verwijdering van grondstoffen en de winning van hulpbronnen, tot de uitfasering, sloop en het einde als afvalstof of dienstverrichting." De Nederlandse Aanbestedingswet 2012 neemt deze definitie over.

In de praktijk betekent dit dat een aanbestedende dienst eisen en criteria kan stellen die de gehele levensduur van het aangeschafte product of de dienst bestrijken. Het programma van eisen kan bijvoorbeeld eisen stellen aan productiemethoden, energieverbruik tijdens de gebruiksfase of de recyclebaarheid bij afdanking, mits de eisen verband houden met de levering.

Waarom is levenscyclus belangrijk?

Het levenscyclusperspectief vormt de basis voor verschillende centrale instrumenten in het aanbestedingsrecht:

• Levenscycluskosten (LCC): berekent alle kosten over de gehele levensduur, niet alleen de aanschafprijs. Dit omvat aanschaf, gebruik, onderhoud en verwijdering.
• Levenscyclusanalyse (LCA): brengt de milieu- en klimaatbelasting in elke fase in kaart, van grondstofwinning tot afdanking.
• Klimaat- en milieuoverwegingen: de EU stimuleert steeds nadrukkelijker dat groene criteria worden meegewogen in gunningscriteria, en deze eisen kunnen op alle fasen van de levenscyclus betrekking hebben.
• Circulair inkopen: levenscyclusdenken is de voorwaarde voor circulaire inkoop, waarbij het doel is om de levensduur te verlengen, afval te verminderen en hergebruik te bevorderen.

Tools zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om te begrijpen welke levenscyclusfasen de aanbestedende dienst het zwaarst weegt in de procedure, zodat de inschrijving op de juiste eisen inspeelt.

Levenscyclus is niet alleen een juridisch begrip. Het is een strategisch perspectief dat publieke inkopers helpt om oplossingen te kiezen die de beste waarde over tijd bieden, zowel economisch als voor het milieu.