GPA (Government Procurement Agreement)

Het Government Procurement Agreement (GPA) is een verdrag van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) dat de markten voor overheidsopdrachten opent voor deelnemende landen. Het verdrag waarborgt dat leveranciers uit lidstaten onder gelijke voorwaarden kunnen meedingen naar overheidsopdrachten, op basis van de beginselen van nationale behandeling, non-discriminatie en transparantie.

Hoe werkt het GPA?

Het GPA is een plurilaterale overeenkomst, wat betekent dat het niet geldt voor alle WTO-leden, alleen voor landen die actief zijn toegetreden. Het verdrag telt momenteel 22 partijen die 49 WTO-leden vertegenwoordigen, waaronder de EU en haar 27 lidstaten (inclusief Nederland), de Verenigde Staten, Japan, Canada en het Verenigd Koninkrijk. De oorspronkelijke overeenkomst trad in werking op 1 januari 1996 en een herziene versie (GPA 2012) op 6 april 2014.

In de praktijk betekent het GPA dat Nederlandse aanbestedende diensten leveranciers uit andere GPA-landen niet minder gunstig mogen behandelen dan binnenlandse leveranciers bij gedekte opdrachten. Dit schept wederzijdse markttoegang voor alle deelnemende landen.

Drempelwaarden en toepassingsgebied

Het GPA hanteert eigen drempelwaarden uitgedrukt in SDR (Special Drawing Rights), die elke twee jaar worden omgerekend naar nationale valuta. Voor de periode 2026–2027 zijn de belangrijkste EU-drempelwaarden die aansluiten bij het GPA:

• Leveringen en diensten (centrale overheid): EUR 140.000
• Leveringen en diensten (decentrale overheid): EUR 216.000
• Werken: EUR 5.404.000

Het verdrag dekt de meeste leveringen, diensten en werken, maar kent uitzonderingen, onder meer concessieovereenkomsten, defensie- en veiligheidsopdrachten en bepaalde opdrachten in de speciale sectoren.

Wederkerigheid en geschillenbeslechting

Een kernbeginsel van het GPA is wederkerigheid: markttoegang wordt alleen verleend voor zover de andere partij gelijkwaardige toegang biedt. Leveranciers die menen dat hun rechten onder het GPA zijn geschonden, kunnen gunningsbeslissingen aanvechten bij de nationale rechter of, uiteindelijk, via het geschillenbeslechtingsmechanisme van de WTO.

Hulpmiddelen zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen om aanbestedingsmeldingen te monitoren en relevante overheidsopdrachten te vinden op internationale markten.

Nederland heeft als EU-lidstaat al een open inkoopregime via de Europese aanbestedingsrichtlijnen, maar het GPA breidt de markttoegang verder uit door leveranciers uit landen buiten de EU (zoals de VS, Canada en Japan) te omvatten. In totaal dekt het verdrag overheidsopdrachten met een geschatte waarde van USD 1,7 biljoen per jaar.