Wat is de
Europese voorkeur
Ook bekend als: European preference, Buy European, gedekte leveranciers
Europese voorkeur zijn de regels om Europese leveranciers te bevoordelen in het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuwe aanbestedingsverordening (COM(2026) 590), gepresenteerd op 9 september 2026. De aanbestedende dienst krijgt de mogelijkheid, maar niet de plicht, om voorrang te geven aan leveranciers, leveringen, diensten en werken uit de EU of uit "gedekte" landen. Het is een voorstel, geen vastgestelde wetgeving.
Hoe werkt Europese voorkeur?
De regels staan in hoofdstuk 5 van deel III, de artikelen 70 tot en met 77. Een kernbegrip is "gedekt" (covered, artikel 70). Een leverancier of product uit een land buiten de EU is gedekt als dat land partij is bij de WTO-overeenkomst inzake overheidsopdrachten (GPA), een handelsovereenkomst met de EU heeft met verplichtingen over aanbestedingen, of een douane-unie met de EU vormt. Dat geldt alleen wanneer de concrete aanbesteding binnen de verplichtingen van de EU valt. De oorsprong wordt bepaald volgens artikel 74, en de Commissie moet een gratis online instrument maken dat laat zien wat gedekt is (artikel 71).
Artikel 73 geeft de aanbestedende dienst deze instrumenten. Ze zijn allemaal vrijwillig:
- deelname beperken tot leveranciers en onderaannemers uit de EU of gedekte landen
- andere inschrijvingen uitsluiten
- oorsprong in de EU of gedekte landen eisen, geheel, gedeeltelijk of voor bepaalde onderdelen, met een aandeel dat de dienst zelf vaststelt
- een prijskorting of extra punten geven
- inschrijvingen afwijzen waarin de waarde uit de EU of gedekte landen lager is dan 50% van de geraamde waarde van de inschrijving
De maatregelen moeten in de samenvatting van de mededinging staan. De regels zijn niet beperkt tot bepaalde sectoren. Artikel 73 behandelt leveranciers uit de EU en uit gedekte landen in alle maatregelen gelijk, dus tussen hen blijven de beginselen van non-discriminatie en gelijke behandeling gelden. Voorkeur kan toch verplicht worden, op drie manieren: via gedelegeerde handelingen (artikel 75), doordat een land zijn gedekte status verliest omdat het EU-leveranciers niet dezelfde toegang geeft (artikel 72), of via eigen sectorwetgeving (artikel 77). De uitzonderingen staan in artikel 76: een crisis, geen leverancier uit de EU of gedekte landen kan leveren, geen geschikte inschrijvingen, of onevenredige kosten.
Wat betekent dit voor u als leverancier?
Als Nederlandse leverancier bent u een EU-leverancier. U valt dus binnen de voorkeur wanneer een aanbestedende dienst er gebruik van maakt. Voor uw partners en onderaannemers buiten de EU ligt dat anders. De verordening definieert "derde land" niet en noemt de EER of de EVA niet in hoofdstuk 5. Noorwegen is partij bij de GPA, en de EER-overeenkomst bevat verplichtingen over aanbestedingen. Zoals het voorstel is geformuleerd, worden leveranciers uit EER-EVA-landen zoals Noorwegen naar verwachting als gedekt beschouwd, voor aanbestedingen binnen de verplichtingen van de EU. Welke aanbestedingen dat zijn, hangt onder meer af van de Europese drempelwaarden en van de aanbestedende diensten die de overeenkomsten omvatten. Hoe de EER-landen uiteindelijk worden ingedeeld, wordt bepaald bij de opname in de EER-overeenkomst.
Een voorbeeld: een Duitse gemeente eist dat minstens 60% van de waarde van een IT-levering zijn oorsprong in de EU of gedekte landen heeft. Een Nederlandse leverancier met ontwikkeling in Nederland voldoet aan die eis. Werkt u met onderaannemers buiten Europa, dan moet u weten welk deel van de waarde zij voor hun rekening nemen. Tools zoals Cobrief helpen u de aanbestedingsstukken te lezen en zulke eisen vroeg op te merken.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat dit gelden?
Nog niet. Het voorstel wordt behandeld door het Europees Parlement en de Raad. De verordening is van toepassing twee jaar na de inwerkingtreding (artikel 149), realistisch gezien op zijn vroegst in 2029. Ze geldt dan rechtstreeks in Nederland, zonder omzetting in de Aanbestedingswet 2012. Voor de EER-EVA-staten, zoals Noorwegen, komt de opname in de EER-overeenkomst daar nog bij.
Moet de aanbestedende dienst Europese leveranciers bevoordelen?
Nee. Artikel 73 zegt dat de aanbestedende dienst dat "kan". Een plicht kan alleen ontstaan via gedelegeerde handelingen, verlies van gedekte status of sectorwetgeving.
Geldt dit alleen voor defensie en andere strategische sectoren?
Nee. Het voorstel beperkt de regels niet tot bepaalde sectoren.
Kortom: Europese voorkeur laat aanbestedende diensten voorrang geven aan leveranciers uit de EU en gedekte landen. Nederlandse leveranciers vallen daar als EU-leveranciers onder, terwijl de plaats van EER-landen zoals Noorwegen pas bij de opname in de EER-overeenkomst definitief wordt bepaald.