publiekrechtelijke instelling

Een publiekrechtelijke instelling is een organisatie die geen overheidsinstantie is, maar toch de regels voor overheidsopdrachten moet volgen vanwege haar nauwe banden met de publieke sector. Het begrip is vastgelegd in artikel 2, lid 1, punt 4 van Richtlijn 2014/24/EU en voorkomt dat organisaties met een publieke taak de aanbestedingsregels omzeilen door een privaatrechtelijke rechtsvorm te kiezen.

Wanneer is een organisatie een publiekrechtelijke instelling?

Volgens de EU-aanbestedingsrichtlijnen moet aan drie cumulatieve voorwaarden worden voldaan:

• Opgericht om te voorzien in behoeften van algemeen belang: De instelling moet een taak van algemeen belang vervullen en mag geen industrieel of commercieel karakter hebben. Denk aan het onderscheid tussen organisaties die publieke taken uitvoeren en organisaties die primair op winst gericht zijn.
• Rechtspersoonlijkheid: De instelling moet een zelfstandige rechtspersoon zijn, bijvoorbeeld een stichting, naamloze vennootschap of zelfstandig bestuursorgaan met een eigen juridische identiteit.
• Nauwe band met de overheid: Ten minste één van de volgende criteria moet van toepassing zijn: de instelling wordt overwegend gefinancierd door de overheid, staat onder toezicht van de overheid, of meer dan de helft van de leden van het bestuur wordt benoemd door overheidsinstanties.

Waarom is dit belangrijk?

Of een organisatie kwalificeert als publiekrechtelijke instelling heeft aanzienlijke praktische gevolgen. Als aan de voorwaarden is voldaan, moet de instelling haar opdrachten publiceren op platforms zoals TED en de formele aanbestedingsprocedures volgen, ongeacht of zij als privaatrechtelijk lichaam is georganiseerd. Het Hof van Justitie van de EU heeft dit beginsel bevestigd in zaken over onder meer spoorwegmaatschappijen, omroepen en uitvaartdiensten.

In Nederland zijn bekende voorbeelden van publiekrechtelijke instellingen onder meer woningcorporaties, zelfstandige bestuursorganen (zbo's) zoals het UWV, en academische ziekenhuizen. Tools zoals Cobrief helpen leveranciers om aankondigingen van publiekrechtelijke instellingen te ontdekken en te volgen, zodat relevante kansen niet worden gemist.

Een publiekrechtelijke instelling bevindt zich op het snijvlak van de publieke en private sector. Het begrip voorkomt dat organisaties met sterke overheidsrelaties de aanbestedingsregels omzeilen door hun keuze van rechtsvorm. Voor leveranciers betekent dit een breder markt van potentiële aanbestedende diensten.