integriteitseisen

Integriteitseisen zijn verplichte contractvoorwaarden die aanbestedende diensten opnemen in openbare aanbestedingen om arbeidscriminaliteit en sociale dumping tegen te gaan. Ze waarborgen eerlijke lonen en behoorlijke arbeidsomstandigheden, en voorkomen dat bonafide bedrijven worden onderboden door malafide partijen.

Hoe werken integriteitseisen?

Deze eisen worden als contractvoorwaarden opgenomen in de aanbestedingsdocumenten en binden de leverancier gedurende de gehele contractperiode. In tegenstelling tot selectie-eisen, die vóór gunning worden beoordeeld, gelden integriteitseisen tijdens de uitvoering van het contract.

In de EU worden sociale voorwaarden bij aanbestedingen ondersteund door Richtlijn 2014/24/EU (artikelen 18 en 70), die lidstaten verplicht te waarborgen dat milieu-, sociaal- en arbeidsrecht wordt nageleefd. In Nederland zijn deze beginselen verankerd in de Aanbestedingswet en het aanbestedingsbeleid, waarbij de overheid haar inkoopkracht inzet om een eerlijke arbeidsmarkt te bevorderen.

Wat wordt gevraagd?

De belangrijkste integriteitseisen die in de EU/EER-context en in Nederland worden gesteld, omvatten:

• Ketenverantwoordelijkheid: Eisen aan transparantie en controle in de toeleveringsketen, inclusief verantwoordelijkheid voor onderaannemers
• Naleving cao-voorwaarden: Arbeidsvoorwaarden mogen niet slechter zijn dan toepasselijke algemeen verbindend verklaarde cao's of wettelijke minimumeisen
• Betaling via bank: Loonbetaling dient via reguliere betalingskanalen te verlopen
• Arbeidsveiligheid: Naleving van arbo-wetgeving en veiligheidseisen op de werkplek
• Zorgvuldigheidsplicht: Due diligence-verplichtingen op het gebied van mensenrechten in de keten, in lijn met de EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD)

Handhaving is essentieel

Het stellen van strenge eisen is alleen effectief als ze ook worden gehandhaafd. Aanbestedende diensten moeten beschikken over systemen voor controle en sancties, zoals boeteclausules, inhouding van betaling of ontbinding van het contract. Tools zoals Cobrief kunnen leveranciers helpen bij te houden welke integriteitseisen gelden bij verschillende aanbestedingen.

Integriteitseisen weerspiegelen een bredere Europese trend richting sociale voorwaarden bij aanbestedingen. Met jaarlijkse publieke uitgaven van meer dan 2 biljoen euro in de EU vormen deze eisen een krachtig instrument om eerlijke arbeidsmarkten te bevorderen via de publieke inkoopkracht.