Wat is een
schijnofferte
Ook bekend als: dekkingsofferte, schaduwofferte, fictieve inschrijving
Een schijnofferte is een inschrijving die bewust te hoog wordt geprijsd, of wordt ingediend met voorwaarden die de inkoper niet kan accepteren, zodat ze niet wint. Het doel is echte mededinging voor te wenden terwijl een vooraf afgesproken inschrijver de opdracht krijgt. Schijnoffertes zijn een vorm van verboden aanbestedingskartels en zijn verboden op grond van de Mededingingswet en artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Hoe werkt een schijnofferte?
Meerdere concurrenten spreken vooraf af wie een aanbestedingsprocedure moet winnen. De anderen dienen schijnoffertes in met prijzen boven die van de aangewezen winnaar, of met voorwaarden die zeker niet worden aanvaard. Naar buiten toe lijkt de mededinging echt, maar de uitkomst staat vast. In ruil daarvoor kunnen de «verliezers» betalingen, toekomstige opdrachten of een plaats in een rotatiesysteem ontvangen.
De schijnofferte is een van meerdere middelen bij aanbestedingsfraude. De andere zijn het afzien van inschrijven, biedrotatie waarbij concurrenten om beurten winnen, en marktverdeling naar gebied of klantgroep.
Hoe worden schijnoffertes opgespoord en bestraft?
- Waarschuwingssignalen: opvallend gelijkende prijzen, identieke typefouten in meerdere offertes, of een eerder concurrerende leverancier die plotseling onrealistisch hoog inschrijft
- Rechtsgrondslag: het verbod volgt uit artikel 6 van de Mededingingswet en artikel 101 VWEU, waarop de ACM toezicht houdt
- Sancties: er kunnen boetes worden opgelegd tot 10 procent van de omzet, en deelnemers kunnen worden uitgesloten van de procedure
- Bredere kosten: kartelvorming kan de prijs die publieke inkopers betalen aanzienlijk verhogen
Hulpmiddelen zoals Cobrief geven inkopers een duidelijker overzicht van de inschrijvingen in een procedure, waardoor patronen die op afstemming wijzen makkelijker op te merken zijn.
Een schijnofferte ondermijnt het hele doel van overheidsopdrachten: echte mededinging en een eerlijke prijs waarborgen. Eerlijke leveranciers moeten de grens kennen tussen geoorloofde samenwerking en verboden afstemming.