Wat is de
richtlijn concessieovereenkomsten
Ook bekend als: Richtlijn 2014/23/EU
De Richtlijn Concessieovereenkomsten (Richtlijn 2014/23/EU) stelt de regels vast voor de gunning van overheidsopdrachten waarbij de opdrachtnemer niet via een vaste vergoeding wordt betaald, maar door het recht om de werken of diensten commercieel te exploiteren. Denk hierbij aan het verschil tussen het inhuren van iemand om een bedrijfsrestaurant te runnen (een reguliere opdracht) en het verlenen van het recht om het restaurant te exploiteren en omzet te genereren uit de verkoop (een concessie).
Hoe werken concessieovereenkomsten?
Op EU/EER-niveau worden concessieovereenkomsten beheerst door Richtlijn 2014/23/EU, aangenomen in 2014 en in heel de EER van toepassing sinds 2016. In Nederland is de richtlijn geïmplementeerd in de Aanbestedingswet 2012. De richtlijn bestrijkt zowel concessies voor werken als concessies voor diensten. Het kenmerkende element van een concessie is dat het exploitatierisico wordt overgedragen aan de opdrachtnemer, wat betekent dat de opdrachtnemer niet gegarandeerd is zijn investering of exploitatiekosten terug te verdienen.
Wanneer een concessieovereenkomst de Europese drempelwaarde van €5.404.000 (2026–2027) overschrijdt, moet de opdracht worden gepubliceerd via TED. In tegenstelling tot de standaard aanbestedingsprocedures schrijft de richtlijn geen specifieke procedures voor. Aanbestedende diensten hebben aanzienlijke vrijheid in de wijze waarop zij de procedure inrichten, mits zij de beginselen van gelijke behandeling, transparantie en proportionaliteit naleven.
Gangbare voorbeelden van concessieovereenkomsten
- Exploitatie van parkeervoorzieningen: de opdrachtnemer verdient aan parkeergelden
- Bedrijfsrestaurant: de opdrachtnemer verdient aan maaltijdverkoop aan medewerkers en bezoekers
- Exploitatie van sportaccommodaties: de opdrachtnemer genereert inkomsten uit kaartverkoop en verhuur
- Tolwegprojecten: de opdrachtnemer financiert de aanleg en verdient aan tolgelden
Concessieovereenkomsten mogen in beginsel niet langer duren dan vijf jaar, tenzij de opdrachtnemer meer tijd nodig heeft om de investering terug te verdienen. Hulpmiddelen zoals Cobrief maken het eenvoudiger om aankondigingen van concessieopdrachten die in de gehele EER worden gepubliceerd te ontdekken.
De Richtlijn Concessieovereenkomsten bestaat naast de algemene aanbestedingsregels om het unieke risicoprofiel van concessies te adresseren. Klachten over gunningscriteria en procedures bij concessies kunnen worden ingediend bij de Commissie van Aanbestedingsexperts of bij de rechter. Voor opdrachtnemers die concessieovereenkomsten overwegen, is het essentieel te begrijpen dat het exploitatierisico (en daarmee zowel de kans op winst als verlies) bij hen ligt.